6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma ve Uzaklaştırma Kararı: Başvuru, İtiraz ve İhlalin Sonuçları

Şiddete uğrayan veya şiddet tehdidi altında yaşayan bir kişinin korunması için boşanma davasının sonuçlanmasını ya da ceza mahkemesinden mahkumiyet kararı çıkmasını beklemesi gerekmez. Sürekli tehdit edilme, işyerinde takip edilme, istenmeyen mesajlarla rahatsız edilme veya ekonomik baskı altında tutulma da hukuki koruma ihtiyacı doğurabilir. Korumanın kapsamı, yaşanan olayın ve devam eden riskin özelliklerine göre belirlenir.

6284 sayılı Kanun; şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarının korunması için hızlı tedbirler alınmasını sağlar. Günlük dilde koruma kararı veya uzaklaştırma kararı denilen uygulamalar bu sistemin parçalarıdır. Güvenli barınma, geçici koruma, maddi destek ve adres bilgilerinin gizlenmesi de koşullarına göre gündeme gelebilir.

Tedbirin etkili olabilmesi için hangi davranışların yasaklandığının, kararın ne kadar süre geçerli olduğunun ve ihlal halinde nereye başvurulacağının bilinmesi gerekir. Hakkında tedbir verilen kişi açısından da kararın kapsamını öğrenmek, karara uymak ve varsa itirazını süresinde sunmak önem taşır.

İçindekiler12 bölüm

6284 Sayılı Kanun Kimleri ve Hangi Durumları Kapsar?

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’un 1 ve 2. maddeleri, korumanın kapsamını yalnızca fiziksel saldırıyla sınırlamaz. Fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü ve ekonomik şiddet; bunlara yönelik tehdit ve baskı ile özgürlüğün keyfi olarak engellenmesi de değerlendirmeye girer. Zararın gerçekleşmiş olması kadar gerçekleşme tehlikesi de önemlidir. Bu nedenle başvuru için mutlaka yaralanmış olmak veya darp raporu sunmak gerektiği düşüncesi doğru değildir. Örneğin kişinin evden çıkmasının engellenmesi, çalışmasına baskıyla müdahale edilmesi, tehdit içeren aramaların sürdürülmesi veya bulunduğu yerlere sürekli gelinmesi, somut olayın özelliklerine göre tedbir gerektirebilir. Buna karşılık her anlaşmazlık kendiliğinden şiddet olarak kabul edilmez. Davranışların niteliği, bağlamı ve oluşturduğu tehlike açıklanmalıdır.

Korunmak isteyen kadının evli olması, karşı tarafla aynı konutta yaşaması veya boşanma davası açmış bulunması şart değildir. Eski eşten ya da ilişki sona erdikten sonra sürdürülen takipten kaynaklanan risk de korumaya konu olabilir. Tek taraflı ısrarlı takipte taraflar arasında aile veya evlilik bağı bulunması aranmaz.

Kanun yalnızca kadınları kapsamaz. Çocuklar, şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan aile bireyleri ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurları da kanunda belirtilen kapsam içinde korunabilir. Örneğin aile içi şiddete maruz kalan bir erkek veya aile bağı bulunmayan bir kişi tarafından ısrarla takip edilen erkek de kendi durumuna uygun tedbir isteyebilir.

Koruyucu Tedbir ile Önleyici Tedbir Arasındaki Fark

Koruyucu tedbirler, şiddet mağdurunun güvenliğini ve yaşamını sürdürebilmesini sağlamaya yöneliktir. Önleyici tedbirler ise şiddet uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişinin davranışlarına sınır koyar. Bu ayrım, başvurulacak makam ve talep edilecek önlem bakımından önemlidir.

Tedbir grubuBaşlıca örneklerKarar vermeye yetkili makam
İdari koruyucu tedbirlerGüvenli barınma, geçici maddi yardım, danışmanlık, hayati tehlikede geçici koruma, koşulları varsa kreş desteğiVali veya kaymakam
Hakimin vereceği koruyucu tedbirlerİşyerinin değiştirilmesi, evli kişi için ayrı yerleşim yeri belirlenmesi, koşulları varsa aile konutu şerhi, istisnai olarak kimlik bilgilerinin değiştirilmesiAile mahkemesi hakimi
Önleyici tedbirlerKonuttan uzaklaştırma, yaklaşmama, tehdit ve hakaret etmeme, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, silah teslimiAile mahkemesi hakimi
Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde belirli tedbirlerBarınma ve geçici koruma ile kanunda belirtilen bazı uzaklaştırma ve yaklaşmama tedbirleriYetkili makamın onayına sunulmak üzere ilgili kolluk amiri

Tabloyu yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.

Kanun’un 3, 4 ve 5. maddeleri, birden fazla tedbirin birlikte uygulanmasına imkan verir. Her olayda aynı tedbirlerin alınması yerine, riskin kaynağına ve kişinin ihtiyacına uygun bir karar kurulması gerekir. Evden uzaklaştırma, güvenli barınma ve adres gizliliği farklı ihtiyaçları karşılar. Gerektiğinde birbirlerini tamamlar.

Barınma, maddi yardım ve danışmanlık

Şiddet ortamından ayrılan kişinin gidebileceği güvenli bir yer bulunmaması, korumaya erişimde önemli bir sorundur. Mülki amir tarafından kişinin kendisine ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara uygun barınma yeri sağlanmasına karar verilebilir. Barınma ve diğer desteklere erişim için kolluk, ŞÖNİM veya ilgili Bakanlık birimleri üzerinden başvuru yapılabilir.

Geçici maddi yardım, psikolojik ve sosyal danışmanlık ile çalışma hayatına katılımı destekleyen kreş imkanı da koşullarına göre değerlendirilir. Bu desteklerin her biri ayrı bir ihtiyaca cevap verir. Başvuruda yalnızca “korunmak istiyorum” denilmesiyle yetinilmeyip güvenli konut, geçim, çocuk bakımı ve psikolojik destek ihtiyacının açıklanması, uygun tedbirlerin belirlenmesine yardımcı olur.

Hayati tehlike varsa ayrıca geçici koruma altına alınma tedbiri gündeme gelebilir. Uzaklaştırma kararı bulunması, bu ihtiyacın ayrıca değerlendirilmesine engel değildir. Silaha erişim, ağır tehditler, takip davranışları veya önceki ihlaller gibi risk bilgileri başvuru makamına aktarılmalıdır. Bakanlığın koruyucu tedbirlere ilişkin açıklamaları bu destek türlerini de kapsamaktadır.

İşyerinin değiştirilmesi ve aile konutu şerhi

Şiddet riski kişinin çalıştığı yerde de devam edebilir. İş yerinin değiştirilmesi, korunan kişinin tabi olduğu mevzuat ve somut koşullar çerçevesinde hakim tarafından değerlendirilebilen bir tedbirdir. Uygulama Yönetmeliği m. 13 uyarınca kişinin talebi veya onayı da gözetilir. Kararın yerine getirilmesi, ilgili kurumun veya işverenin yetki ve yükümlülükleriyle birlikte ele alınır.

Anayasa Mahkemesi, K.Ş. başvurusunda (B. No: 2016/14613, 17 Temmuz 2019), şiddet mağduru öğretmenin iş yeri değişikliği talebinin ele alınışını incelemiştir. Somut temellerle açıklanan can güvenliği riskine rağmen kurumların korumaya yönelik yükümlülüklerine uygun hareket etmemesi nedeniyle ihlal kararı verilmiştir. AYM’nin karar açıklaması, korumanın yalnızca karar verilmesini değil, gerekli önlemlerin uygulanmasını da içerdiğini göstermektedir.

Aile konutu şerhi ise farklı bir işleve sahiptir. Türk Medeni Kanunu’ndaki koşullar varsa, korunan kişinin talebi üzerine tapuya şerh konulması kararlaştırılabilir. Bu tedbir taşınmazın mülkiyetini diğer eşe geçirmez. Aile konutuna ilişkin hukuki korumayı destekler. Konutun geçici kullanımının korunan kişiye bırakılmasıyla tapuya aile konutu şerhi konulması birbirinden ayrılmalıdır.

Adres gizliliği ile kimlik değişikliği

Kanun m. 8/6 kapsamında gerekli görüldüğünde korunan kişinin ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri, adresleri ve kimliği ortaya çıkarabilecek diğer bilgiler resmî kayıtlarda gizli tutulabilir. Tebligatlar için de güvenli bir adres düzenlemesi yapılır. Özellikle yeni adresin veya çocuğun okulunun öğrenilmesinden kaynaklanan bir risk varsa, gizlilik ihtiyacı ayrıca belirtilmelidir.

Kimlik ve ilgili bilgi ve belgelerin değiştirilmesi daha ağır koşullara bağlıdır. Kanun m. 4/1-ç uyarınca hayati tehlike bulunması, diğer tedbirlerin yeterli olmayacağının anlaşılması ve ilgilinin aydınlatılmış rızası gerekir. Adresin gizlenmesi ile yeni kimlik düzenlenmesi aynı işlem değildir. Gizlilik kararının ilgili kurum kayıtlarına uygulanması da korumanın devamı açısından takip edilmelidir.

Uzaklaştırma ve Yaklaşmama Kararı Neleri İçerir?

Uzaklaştırma, ortak konuttan veya bulunulan yerden ayrılma yükümlülüğü getirebilir. Ortak konutun korunan kişiye tahsisi de kararlaştırılabilir. Yaklaşmama tedbiri ise korunan kişiye, konutuna, işyerine veya okuluna yönelik olabilir. Tehdit, hakaret, eşyalara zarar verme ve iletişim araçlarıyla rahatsız etme hakkında ayrıca hükümler kurulabilir.

Her uzaklaştırma kararı bütün bu yasakları aynı kapsamda içermez. Kararın hüküm kısmındaki kişiler, yerler, davranışlar, varsa mesafe ve süre dikkatle okunmalıdır. Kanunda bütün olaylar için geçerli tek bir yaklaşmama mesafesi belirlenmiş değildir. Her durumda yüz metre yeterlidir gibi varsayımlarla hareket edilemez.

Konuttan uzaklaştırılacak kişinin evin maliki veya kira sözleşmesinin tarafı olması, tek başına tedbir verilmesini engellemez. Ancak geçici kullanım düzenlemesi, tapunun devri veya mal paylaşımı anlamına gelmez. Mülkiyet ve mal rejimi uyuşmazlıkları kendi hukuki koşulları içinde çözülür.

Telefon aramaları, mesajlar ve sosyal medya üzerinden rahatsız etme de kararın kapsamına göre ihlal oluşturabilir. Başka numara veya hesap kullanılması, davranışın niteliğini kendiliğinden değiştirmez. Üçüncü kişiler aracılığıyla sürdürülen baskı da olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Tarafların sonradan görüşmek istemesi veya korunan kişinin iletişim kurması, yürürlükteki tedbiri kendiliğinden kaldırmaz. Görüşme isteğinin kararın kapsamını değiştirdiği varsayılmamalı; değişiklik gerekiyorsa yetkili merciden karar istenmelidir. Kişisel eşya ve belgelerin alınması ihtiyacında ise Kanun m. 8/7 uyarınca kolluk aracılığıyla teslim talep edilebilir.

Koruma Başvurusu Nereye ve Nasıl Yapılır?

Kanun m. 8/1, tedbirin en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hakiminden, mülki amirinden veya kolluk biriminden talep edilebilmesini öngörür. Başvuru için mutlaka nüfusa kayıtlı olunan yere veya boşanma davasının görüldüğü adliyeye gidilmesi gerektiği düşünülmemelidir.

Yargısal tedbirlerde görevli hakim aile mahkemesi hakimidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde, aile mahkemesi sıfatıyla görevlendirilen asliye hukuk mahkemesi görev yapar. Hakimler ve Savcılar Kurulunun ihtisaslaşmaya ilişkin kararında bu görev düzeni ve 6284 işlerine bakacak mahkemelerin belirlenmesi açıklanmaktadır.

İlk başvuruda olay ve risk anlatılır

Polis veya jandarmaya yapılan başvuruda yaşanan olayın, devam eden tehdidin ve acil korunma ihtiyacının kayda geçirilmesi istenebilir. Cumhuriyet başsavcılığına yapılan bildirim de olayın niteliğine göre hem ceza soruşturmasını hem tedbir talebini gündeme getirebilir. ŞÖNİM ve Bakanlığın ilgili birimleri desteklere erişim ve uygun makama yönlendirme bakımından başvuru noktalarıdır.

İhbar ve şikayet sözlü, yazılı veya diğer bildirim yollarıyla yapılabilir. Doğrudan mahkemeye sunulan talepte ise olayların ve istenen tedbirlerin anlaşılır bir dilekçeyle açıklanması yararlıdır. Şiddet veya şiddet tehlikesini gören üçüncü kişiler de ihbarda bulunabilir; bunun için mutlaka mağdurun bizzat başvurmasını beklemek gerekmez.

Acil durumlarda kolluk amirinin sınırlı karar yetkisi vardır

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri, Kanun m. 3’teki barınma ve geçici koruma tedbirlerini alabilir. Evrak, karar tarihini izleyen ilk iş günü içinde mülki amirin onayına sunulur; kırk sekiz saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar.

Kanun m. 5/2 bakımından kolluk amiri; tehdit ve hakaret içeren davranışların önlenmesi, konuttan uzaklaştırma, korunan kişiye ve belirli yerlere yaklaşmama ile m. 5/1-d’deki yakınlar, tanıklar ve çocuklara ilişkin tedbirleri, kanundaki sınırlar içinde alabilir. Bunlar da izleyen ilk iş günü hâkim onayına sunulur. Hakim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar. Kolluğun acil karar yetkisi, hakimin verebileceği bütün tedbirleri kapsamaz.

Avukat ve başvuru masrafı

Koruma talebinde bulunmak için avukatla temsil zorunluluğu yoktur. Kanun m. 20 gereğince bu kapsamdaki başvurular ile kararların icra ve infazı için yapılan işlemlerden harç, yargılama gideri, posta gideri ve benzeri masraf alınmaz. Bu muafiyet, özel olarak görevlendirilen avukatın ücretinin her durumda devlet tarafından karşılanması anlamına gelmez. Avukat desteğine ihtiyaç duyan ve ücretini karşılayamayan kişiler, koşulları bakımından değerlendirilmek üzere baronun adli yardım birimine başvurabilir. Koruma talebi için acil başvuru yapılması, adli yardım başvurusunun sonucunu beklemeye bağlanmamalıdır.

Koruma Talebi İçin Dilekçe Kontrol Listesi

Başvurunun uzun olması değil, olay ile ihtiyaç duyulan koruma arasında açık bir ilişki kurması önemlidir. Genel bir şablonu olduğu gibi kullanmak yerine şu bilgiler somutlaştırılabilir:

  • Taraflar ve ilişki: Bilinen kimlik bilgileri, taraflar arasındaki ilişki ve korunması gereken çocuklar veya diğer kişiler.
  • Olayların sırası: Yaklaşık veya kesin tarihler, yerler, tehditlerin içeriği ve tekrar eden davranışlar. Tarih kesin bilinmiyorsa bu durum açıkça belirtilmelidir.
  • Devam eden risk: Takip, silaha erişim, eve veya işyerine gelme, önceki ihlaller ve benzeri tehlike bilgileri.
  • Önceki başvurular: Varsa kolluk kayıtları, soruşturma numaraları, koruma kararları ve bunların süreleri.
  • İstenen önlemler: Uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, barınma, geçici koruma veya başka hangi tedbire neden ihtiyaç duyulduğu.
  • Çocukların durumu: Güvenlik ve bakım ihtiyaçları, okul bilgisine ilişkin gizlilik gereksinimi ve varsa mevcut velayet veya kişisel ilişki kararları.
  • Gizlilik ve güvenli iletişim: Adres veya diğer bilgilerin açıklanmasının doğuracağı risk ve güvenli biçimde ulaşılabilecek iletişim yolu.
  • Mevcut kayıtlar: Elde bulunan mesajlar, sağlık belgeleri, fotoğraflar, tanık bilgileri ve diğer kayıtlar. Henüz temin edilemeyen belgeler varsa bunlar da belirtilebilir.

Yeni ve güvenli adresin karşı tarafa açıklanma riski varsa, bu bilginin korunması ihtiyacı başvuru makamına açıkça aktarılmalıdır. Belgeleri toplamak için tehlikeli ortama dönülmesi veya başvurunun ertelenmesi gerekmez.

Darp Raporu veya Başka Bir Delil Sunmak Zorunlu mu?

Kanun m. 8/3, koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı konusunda delil veya belge aranmayacağını düzenler. Aynı fıkra, önleyici tedbirin de koruma amacını tehlikeye sokacak biçimde geciktirilemeyeceğini belirtir. Bu nedenle sağlık raporu bulunmaması tek başına korunma başvurusunun yapılamayacağı anlamına gelmez.

Koruyucu ve önleyici tedbirler arasındaki bu kanuni ayrım korunmalıdır. Özellikle başka kişinin konut kullanımı, iletişimi veya hareketleri üzerinde sınırlama oluşturan önlemlerde; anlatılan olay, zarar riski, tedbirin türü ve ölçüsü birlikte değerlendirilir. Ceza mahkumiyeti için gereken ispatın tamamlanmasını beklemek ile hiçbir somut olgu değerlendirmeden karar vermek aynı şey değildir.

Elde bulunan kayıtların sunulması yine de faydalıdır. Mesajların tarih ve gönderici bilgileriyle, mümkünse bağlamı anlaşılacak şekilde korunması; önceki başvuru ve kararların bildirilmesi değerlendirmeyi kolaylaştırabilir. Başvuruda bulunmak için dosyanın eksiksiz hale gelmesi beklenmemelidir.

Koruma kararı verilmesi, tek başına ceza hukuku bakımından suçluluğun kesinleşmesi veya boşanmada kusurun belirlenmesi anlamına gelmez. Bu konular ilgili yargılamalarda kendi delil ve usul kuralları içinde incelenir. Tedbir kararına yönelik itirazın da ileri sürülen somut iddia ve belgeler değerlendirilerek karara bağlanması gerekir.

Tedbir Ne Kadar Sürer, Süresi Nasıl Uzatılır?

Kanun m. 8/2 uyarınca tedbir kararı ilk defasında en fazla altı ay için verilebilir. Her kararın mutlaka altı ay süreli olması gerekmez. Daha kısa bir süre belirlenebilir. Başlangıç ve bitiş tarihi için kararın kendisi incelenmelidir.

Şiddet veya şiddet tehlikesi devam ediyorsa tedbirin süresinin uzatılması, şeklinin değiştirilmesi ya da aynen devamı kararlaştırılabilir. İlk karar için öngörülen altı aylık sınır, bütün korumanın toplamda altı ayı aşamayacağı anlamına gelmez. Ancak uzatma da kendiliğinden gerçekleşmez. Yeni bir değerlendirme ve karar gerekir.

Korumanın kesintiye uğramaması için bitiş tarihinden önce başvurulması yararlıdır. Talepte önceki kararın tarihi, devam eden tehditler, ihlaller ve mevcut tedbirin hangi yönden yetersiz kaldığı açıklanabilir. Tehlikenin sürdüğünü anlatabilmek için mutlaka yeni bir fiziksel saldırının yaşanması beklenmemelidir. Öte yandan önceki bir kararın bulunması, sonraki her uzatmanın otomatik kabul edileceği anlamına gelmez. Güncel risk, mevcut aile ilişkileri ve uygulanmakta olan diğer kararlar birlikte ele alınır. Tehlikenin ortadan kalkması halinde de yetkili merci tarafından tedbirin kaldırılması veya değiştirilmesi mümkündür.

Çocuklarla Kişisel İlişki ve Nafaka Nasıl Etkilenir?

Çocuğun veya birlikte yaşadığı ebeveynin korunması, mevcut kişisel ilişki kararının nasıl uygulanacağı sorununu doğurabilir. Kanun m. 5/1-ç, çocukla daha önce kurulmuş kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde gerçekleştirilmesine, sınırlandırılmasına veya tümüyle kaldırılmasına karar verilebilmesini öngörür. Hakim, m. 5/3 kapsamında velayet, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar verebilir.

Korunan ebeveyne yaklaşmama kararı, her durumda çocukla görüşmenin bütünüyle yasaklandığı anlamına gelmez. Ancak çocukları da kapsayan veya kişisel ilişkiyi sınırlayan bir hüküm varsa buna uyulmalıdır. Mevcut kararların birlikte uygulanması belirsizlik yaratıyorsa kişisel ilişki hakkı gerekçe gösterilerek korunan kişinin evine gidilmesi yerine, mahkemeden somut düzenleme istenmelidir. Değerlendirmede çocuğun güvenliği ve üstün yararı esastır.

Anayasa Mahkemesi, Adnan Mutlu başvurusunda (B. No: 2022/88206, 12 Haziran 2025), uzun süre tekrarlanan tedbirlerin çocukla kişisel ilişkiye etkisini incelemiştir. Çoğunluk, sonraki kişisel ilişki kararları da gözetildiğinde tedbirin devamı için ilgili ve yeterli gerekçe gösterilmediği sonucuna ulaşmıştır. Dosyada çocuğa yönelik yaralama nedeniyle kesinleşmiş mahkûmiyet de bulunduğundan, bu karar geçmiş şiddetin önemsiz olduğu veya çocuklarla görüşmenin her koşulda sağlanacağı şeklinde yorumlanamaz. Somut koşulların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.

Uzaklaştırılan kişi ailenin geçimini sağlıyor veya buna katkıda bulunuyorsa, Kanun m. 5/4’teki şartlarla tedbir nafakasına da hükmedilebilir. Bunun için Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre daha önce nafakaya hükmedilip hükmedilmediği ve mağdurun yaşam düzeyi dikkate alınır. Kanundaki koşullar varsa nafaka, talep bulunmasa da değerlendirilebilir. Nafaka ile Bakanlık bütçesinden sağlanan geçici maddi yardım birbirinden farklıdır.

Tedbir Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

İtiraz süresi ve inceleyecek mahkeme

Kanun m. 9’a göre kararlara karşı, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir. Tefhim, kararın ilgili kişiye usulüne uygun olarak açıklanmasını; tebliğ ise usulüne uygun biçimde bildirilmesini ifade eder. Sürenin başlangıcı, dosyadaki açıklama veya bildirim işlemi dikkate alınarak belirlenmelidir.

Mülki amirin verdiği koruyucu tedbire itirazı aile mahkemesi inceler. Hakimin verdiği tedbir kararına itirazda ise kanundaki özel merci düzeni uygulanır:

  1. Aynı yerde birden fazla aile mahkemesi varsa dosya numara olarak sonraki mahkemeye, son numaralı mahkeme için birinci mahkemeye gönderilir.
  2. Tek aile mahkemesi varsa inceleme asliye hukuk mahkemesinde yapılır.
  3. Aile mahkemesi hakimi ile asliye hukuk mahkemesi hâkimi aynı kişi ise dosya en yakın asliye hukuk mahkemesine gönderilir.

İtiraz dilekçesi, kararı veren mahkemeye sunularak inceleme merciine gönderilmesi istenebilir. Kararın tarih ve dosya numarasıyla hangi hükümlerine itiraz edildiği açıkça yazılmalıdır. Mülki amir kararlarında ise itiraz aile mahkemesine yöneltilir.

Kanun, itiraz merciinin bir hafta içinde karar vermesini öngörür. İnceleme kural olarak duruşmasız yapılır. Gerekli görülürse ilgililer dinlenebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. Bu özel itiraz usulü, esas davaya ilişkin olağan istinaf incelemesinden ayrıdır. Usul, Uygulama Yönetmeliği’nin 33 ve 34. maddelerinde de düzenlenmiştir.

İtirazda hangi hususlar açıklanabilir?

Yalnızca iddiaları kabul etmiyorum denilmesi yerine, kararın neden ve hangi yönden değiştirilmesi istendiği somutlaştırılmalıdır. Olay tarihine ilişkin kayıtlar, tarafların bulunduğu yerler, önceki kararlar, tedbirin kapsamındaki belirsizlik veya aynı korumanın daha uygun bir önlemle sağlanabileceği iddiası, varsa dayanaklarıyla sunulabilir. Talep, kararın tamamen kaldırılması yanında belirli bir hükmünün ya da süresinin değiştirilmesine de yönelik olabilir.

Anayasa Mahkemesi, Salih Söylemezoğlu başvurusunda (B. No: 2013/3758, 6 Ocak 2016), tedbir kararına itirazda ileri sürülen iddia ve delillerin değerlendirilmemesini gerekçeli karar hakkı bakımından incelemiştir. Kararda, somut itirazların karşılanması gerektiği vurgulanmıştır. İlk anda hızlı koruma sağlanması ihtiyacı, itiraz aşamasındaki etkili incelemeyi ortadan kaldırmaz.

İtiraz edilmiş olması yürürlükteki tedbire uymama hakkı vermez. Karar değiştirilmedikçe, kaldırılmadıkça veya süresi sona ermedikçe kapsamındaki yükümlülüklere uyulmalıdır. İtiraz sonucunu beklerken karşı tarafla iletişim kurmak veya yasaklanan yere gitmek, kararın içeriğine göre ayrıca ihlal oluşturabilir.

Koruma talebi reddedilen kişi de itiraz edebilir

İtiraz hakkı yalnızca hakkında uzaklaştırma verilen kişiye ait değildir. Koruma talebi reddedilen veya verilen önlemin yetersiz olduğunu düşünen ilgili de iki haftalık süre içinde itiraz yoluna başvurabilir. Ret kararları yalnızca korunan kişiye tebliğ edilir. Bu durumda tehlikenin hangi yönünün gözden kaçırıldığı ve istenen tedbirin neden gerekli olduğu açıklanabilir. Örneğin yalnızca iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme hükmü kurulmuş olmasına rağmen işyerinde fiziki takibin sürmesi, yaklaşmama veya başka bir önlem ihtiyacının değerlendirilmesini gerektirebilir. İtirazdan ayrı olarak sonradan ortaya çıkan olaylar ve devam eden risk nedeniyle tedbirin değiştirilmesi veya yeni tedbir alınması da talep edilebilir.

Tedbir İhlal Edilirse Ne Yapılır?

Kararın kapsamındaki tehdit, yaklaşma veya rahatsız etme davranışı sürerse olay kolluğa bildirilmelidir. Acil tehlikede öncelik güvenliğin sağlanmasıdır. Başvuruda mevcut kararın tarih ve numarası, olayın zamanı ve yeri ile ihlal edildiği düşünülen hüküm açıklanabilir. Elde bulunan mesajlar, tanık bilgileri ve diğer kayıtlar da sunulabilir.

Uygulama Yönetmeliği m. 38’e göre kolluğun tespit ettiği ihlal tutanağı Cumhuriyet başsavcılığına, oradan ivedilikle aile mahkemesine iletilir. Mahkemenin ihlali tespit ettiği durumda resen değerlendirme yapması da mümkündür. Her ihbar kendiliğinden hapis sonucu doğurmaz; kararın kapsamı, geçerlilik süresi, bildirim ve ihtar işlemleri ile ileri sürülen davranış incelenir.

Kanun m. 13’teki zorlama hapsi süreleri şöyledir:

DurumKanundaki süre
İlk aykırılıkÜç günden on güne kadar
Aykırılığın her tekrarıOn beş günden otuz güne kadar
Zorlama hapsinin toplam üst sınırıAltı ay

Tabloyu yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.

Somut süre, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hakim tarafından belirlenir. Kararın yerine getirilmesi Cumhuriyet başsavcılığının görevidir. Zorlama hapsi, ihlal edilen mahkeme kararına uyulmasını sağlamaya yönelik özel bir yaptırımdır. Ceza mahkumiyetiyle aynı hukuki nitelikte değildir. Yönetmelik m. 38/7 uyarınca adli sicil kaydına işlenmez. Bununla birlikte özgürlüğü sınırlayan ciddi bir sonuç doğurur.

İhlal aynı zamanda tehdit, yaralama veya başka bir suç oluşturuyorsa ilgili fiil nedeniyle ceza soruşturması da yürütülebilir. Zorlama hapsi değerlendirmesi, suç oluşturan eyleme ilişkin soruşturmanın yerine geçmez. Zorlama hapsi kararlarına karşı da Yönetmelik m. 34 uyarınca iki hafta içinde özel itiraz yoluna başvurulabilir.

Kararın uygulanması ile zorlama hapsinin koşulları farklıdır

Kanun m. 10/5’e göre tedbirin ilgili kişiye henüz tefhim veya tebliğ edilmemiş olması, koruma kararının uygulanmasını engellemez. Ancak ihlal nedeniyle zorlama hapsi verilmesinde, tedbirin ve aykırılık hâlindeki yaptırım ihtarının usulüne uygun bildirilmiş olması ayrıca önem taşır.

Anayasa Mahkemesi, Volkan Umutlu başvurusunda (B. No: 2022/2251, 21 Mayıs 2024), uzaklaştırma kararı ve zorlama hapsi ihtarından usulüne uygun haberdar edildiği ortaya konulamayan başvurucu hakkında uygulanan hapsi incelemiştir. Kararda, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine hükmedilmiştir. Dolayısıyla korumanın hemen uygulanabilmesi ile sonradan özgürlüğü sınırlayan yaptırım verilmesinin koşulları birbirine karıştırılmamalıdır.

Korumanın Uygulanması ve Elektronik İzleme

Kararın verilmesinden sonra ilgili birimlere bildirilmesi, gerekli tebligatların yapılması ve uygulamanın izlenmesi gerekir. Önleyici tedbirlerin uygulanmasında kolluk; desteklerin koordinasyonu ve izlenmesinde ise ŞÖNİM önemli görevler üstlenir. Tedbirin yetersiz kaldığı veya yeni risk ortaya çıktığı düşünülüyorsa bu bilgiler ilgili birimlere bildirilerek yeniden değerlendirme istenebilir.

Kanun m. 12, hakim kararıyla teknik araç ve yöntemler kullanılmasına imkan tanır. Elektronik kelepçe olarak bilinen takip uygulaması da bu çerçevede, somut risk ve ilgili usuller değerlendirilerek gündeme gelebilir. Her uzaklaştırma kararı otomatik olarak elektronik izleme içermez. Bu yöntemle kişilerin ses ve görüntülerinin dinlenmesi, izlenmesi veya kayda alınması kanun tarafından yasaklanmıştır.

Teknik takip kararı, diğer koruma ihtiyaçlarını ortadan kaldırmaz. Barınma, geçici koruma, adres gizliliği ve çocukların güvenliğine ilişkin önlemler gerektiğinde birlikte değerlendirilmelidir. Teknik takibe ilişkin özel düzenlemeler, Adalet Bakanlığının mevzuat derlemesinde yer alan ilgili yönetmelikte açıklanmaktadır.

Koruyucu ve önleyici tedbirlerin alınması ve yerine getirilmesi aşamasında taraflar arasında uzlaşma veya arabuluculuk önerilemez. Uygulama Yönetmeliği m. 35/3’teki bu kural, koruma sürecinin tarafları barıştırma girişimine dönüştürülmemesi bakımından önem taşır.

Değerlendirme

6284 sayılı Kanun kapsamında etkili koruma, olayın ve devam eden tehlikenin anlaşılmasıyla başlar. Uzaklaştırma veya yaklaşmama yanında güvenli barınma, ekonomik destek, gizlilik ve çocuklara ilişkin düzenlemelerin de gerekli olup olmadığı belirlenmelidir. Kararın kapsamının açık olması, uygulanması, ihlallerin bildirilmesi ve süre bitmeden devam ihtiyacının değerlendirilmesi bu korumayı tamamlar.

İtiraz hakkı da sistemin bir parçasıdır. Korunma ihtiyacının hızla karşılanması ile hakkında tedbir verilen kişinin somut itirazlarının etkili biçimde incelenmesi birlikte gözetilmelidir. Her iki yöndeki talepler de olayın özelliklerine uygun, gerekçeli bir değerlendirmeyi gerektirir.

6284 Sayılı Kanun Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

6284 sayılı Kanun yalnızca kadınları mı korur?
Hayır. Kanun; şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korur. Somut olaya uygun tedbir, kişinin karşı karşıya olduğu risk esas alınarak belirlenir.
Koruma kararı için darp raporu zorunlu mudur?
Hayır. Kanun m. 8/3 uyarınca koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığına ilişkin delil veya belge aranmaz. Mevcut mesajlar, sağlık belgeleri ve diğer kayıtların sunulması yine de değerlendirmeyi kolaylaştırabilir.
Uzaklaştırma kararı ne kadar süreyle verilir?
Tedbir ilk defasında en fazla altı ay için verilebilir. Daha kısa süre belirlenmesi mümkündür. Risk devam ediyorsa tedbirin uzatılması, değiştirilmesi veya aynen devamı için yeniden değerlendirme yapılabilir.
Koruma ve uzaklaştırma başvurusu nereye yapılır?
Tedbir en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek aile mahkemesinden, mülki amirden veya kolluk biriminden talep edilebilir. Acil tehlikede 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden yardım istenebilir.
Tedbir kararına itiraz süresi nedir?
Karara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. İtiraz edilmiş olması, karar kaldırılmadıkça veya değiştirilmedikçe tedbire uymama hakkı vermez.
Uzaklaştırma kararı ihlal edilirse ne olur?
İhlal kolluğa bildirilir ve aile mahkemesince değerlendirilir. İlk aykırılıkta üç günden on güne kadar, her tekrarda on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi uygulanabilir; toplam süre altı ayı geçemez.

UYARI

Bu yazı, 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbirler, uzaklaştırma kararı, itiraz ve ihlal sonuçları hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olayın koşulları farklılık gösterebilir. Burada yer alan bilgiler, hukuki danışmanlık hizmeti niteliği taşımaz. Hak kaybı yaşamamak için somut olayınıza ilişkin hukukî değerlendirme almanız tavsiye edilir. Yazıdaki bilgilerde zaman içinde yasal değişiklikler meydana gelebileceğinden güncelliği ayrıca kontrol edilmelidir. Yazımız hakkındaki soru ve görüşleriniz için iletişim sayfamızdaki kanallardan ya da sohbet butonundan bize ulaşabilirsiniz.

Avukat Sefa Çepoğlu

Yazar: Av. Sefa Çepoğlu

Kocaeli Barosuna kayıtlı olup Gebze’de faaliyet yürüten ve ağırlıklı olarak iş hukuku, aile hukuku, miras hukuk ve gayrimenkul hukuku alanlarında çalışan avukat. SMK Hukuk Bürosunun kurucusu olarak şeffaf ve sonuç odaklı hukuki destek sağlamaktadır.

WhatsApp İle Ulaşın
Yukarı Çık