Bana Ait Olmayan İmzayla Senet Takibi Başlatıldı: Ne Yapmalıyım?

Hiç imzalamadığınız bir senet nedeniyle ödeme emri almanız, senette yazılı borcu kabul etmek zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Ancak imzanın size ait olmadığını düşünmeniz, icra dosyasının kendiliğinden kapanmasını sağlamaz. Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra hukuk mahkemesine açıkça imzaya itiraz edilmesi gerekir. Ödeme emrinde borcu ödemek için gösterilen on günlük süre, imzaya itiraz süresiyle karıştırılmamalıdır.

Başvuruda zamanlama kadar, doğru hukuki yolun seçilmesi de önem taşır. İmzaya itiraz, borcun ödendiği savunması, borçlu olunmadığının tespiti için açılan dava ve sahtecilik nedeniyle yapılan suç duyurusu farklı amaçlara hizmet eder. Ayrıca kambiyo takibinde imzaya itiraz, satış dışındaki takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz. Dolayısıyla hem imzanın incelenmesi hem de inceleme sürerken gerekli geçici korumanın sağlanması birlikte değerlendirilmelidir.

İçindekiler10 bölüm

Önce ödeme emrini ve takip dosyasını inceleyin

Günlük dilde senet takibi denilen her dosya aynı usule tabi değildir. Alacaklı, bono niteliğindeki bir belgeyle kambiyo senetlerine özgü takip başlatabileceği gibi, genel haciz yolunu da seçmiş olabilir. Belgenin üzerinde senet yazması, hangi itiraz usulünün uygulanacağını tek başına göstermez.

Takibin türüİtirazın yapılacağı yer ve temel süreSüresinde itirazın etkisi
Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip; uygulamada örnek 10 ödeme emriİmzaya itiraz, tebliğden itibaren beş gün içinde dilekçeyle icra hukuk mahkemesine yapılır.Satış dışındaki işlemler kendiliğinden durmaz; mahkemenin geçici durdurma kararı ayrıca değerlendirilir.
Genel haciz yoluyla ilamsız takip; uygulamada örnek 7 ödeme emriİtiraz, tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirilir. İmza reddediliyorsa ayrıca ve açıkça belirtilir.Süresinde yapılan itiraz, itiraz edilen kısım yönünden takibi durdurur.

Tablonun tamamını görmek için yatay kaydırabilirsiniz.

Bu ayrımın dayanağı, İcra ve İflas Kanunu’nun genel haciz yolunda 62 ve 66, kambiyo takibinde ise 168 ve 170. maddeleridir. Buradaki açıklamalar esas olarak kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takibe ilişkindir, iflas yoluyla takip gibi farklı usullere doğrudan uygulanamaz.

Dosya incelenirken ödeme emriyle birlikte şu belgeler değerlendirilmelidir:

  • Tebligat zarfı ve tebliğ mazbatası; elektronik tebligatta teslim ve tebliğ kayıtları.
  • Takip talebi ve senedin ön yüzüyle arka yüzünün okunaklı örnekleri.
  • Düzenleme tarihi, vade, bedel, lehtar ve senedi devredenlere ilişkin kayıtlar.
  • Hakkınızda hangi sıfatla takip yapıldığı; düzenleyen, ciranta veya aval veren olarak gösterilip gösterilmediğiniz.
  • Dosyada verilmiş haciz, ihtiyati haciz veya geçici durdurma kararları ile yapılmış tahsilatlar.

Ciranta, senedi ciro ederek devreden kişidir. Aval ise kambiyo borcu için verilen özel bir teminattır uygulamada senette kefil olarak gösterilen kişinin sorumluluğu da aval hükümleri kapsamında tartışılabilir. Bu nedenle yalnızca senedin altındaki borçlu imzasına bakılması yeterli olmayabilir. Takibin hangi imzaya ve hangi sorumluluk iddiasına dayandığı belirlenmelidir.

Sahte imza neden senedi elinde bulunduran herkese karşı ileri sürülebilir?

Bir kişinin adının, kimlik numarasının veya adresinin senede yazılması, o kişinin kambiyo borcu altına girdiğini göstermeye yetmez. Kendisine atfedilen imza gerçekte ona ait değilse ve onu bağlayan geçerli bir temsil işlemi de bulunmuyorsa, bu imza o kişi bakımından senet sorumluluğu doğurmaz.

İmzanın sahteliği, senedi sonradan devralan kişiye karşı da ileri sürülebilen bir savunmadır. Hukuk dilinde bu tür savunmalar, herkese karşı ileri sürülebilmeleri nedeniyle mutlak def’i olarak adlandırılır. Senedi elinde bulunduran kişinin iyi niyetli olması, imzası taklit edilen kişiyi o imzadan sorumlu hale getirmez. Bununla birlikte, sahte imza bütün senedin ve diğer kişilerin borçlarının kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez. Türk Ticaret Kanunu’nun 677. maddesindeki imzaların bağımsızlığı ilkesi gereğince, senetteki diğer geçerli imzalar kendi hukuki sonuçlarını doğurabilir. Bu hüküm, 778. maddenin göndermesiyle bonolar bakımından da uygulanır. İlgili düzenlemeler Türk Ticaret Kanunu’nda yer alır.

Örneğin bir bonoda düzenleyen olarak gösterilen kişinin imzasının taklit edilmesi, o kişinin bu imzadan dolayı sorumlu tutulmasını engeller. Aynı belgeyi gerçekten imzalayan başka bir kişinin durumu ise kendi imzası, sıfatı ve uygulanacak hükümler çerçevesinde incelenir.

İmzayı hiç atmamak ile imzalı boş senedin doldurulması farklıdır

“Bu senedi düzenlemedim” açıklaması, farklı olayları ifade edebilir. İmzanın başkası tarafından taklit edilmesi ile kişinin boş bir senedi imzalayıp teslim etmesinden sonra belgenin anlaşmaya aykırı doldurulması aynı hukuki sorun değildir.

İmza gerçekten kişiye aitse; bedelin sonradan artırıldığı, vadenin değiştirildiği, senedin teminat amacı dışında kullanıldığı veya boşlukların anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiası kendi şartlarıyla değerlendirilir. Özellikle açık senetlere ilişkin TTK m. 680, senedi sonradan devralan kişinin durumunu da önemser. İmzanın aidiyetini inceleyen bir rapor, belgenin hangi anlaşmaya göre doldurulduğunu tek başına çözmez. Benzer şekilde, imzanın şirket yetkilisi ya da vekil tarafından atılması hâlinde önce temsil yetkisi araştırılır. Kişinin “ben imzalamadım” demesi, adına atılmış her imzanın sahte olduğu sonucunu doğurmaz. Yetkili temsil, yetkisiz temsil ve imza taklidi ayrı değerlendirmeler gerektirir.

Beş günlük itiraz süresi nasıl hesaplanır?

Kambiyo takibinde imzaya itiraz süresi, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğiyle bağlantılıdır. İİK m. 19 uyarınca gün olarak belirlenen sürelerde ilk gün hesaba katılmaz, son gün resmi tatile rastlarsa süre, tatili izleyen günde sona erer. Süre beş iş günü değildir. Araya giren hafta sonları ve tatiller, yalnızca tatil olmaları nedeniyle hesabın dışında bırakılmaz.

Tebliğ tarihi, her zaman evrakı fiilen elinize aldığınız gün olmayabilir. Aynı konutta yaşayan kişiye veya muhtara yapılan tebligatın geçerliliği, uygulanan tebligat usulünün şartlarına göre incelenir. Bu nedenle zarfı sonradan görmüş olmanızdan hareketle süreyi doğrudan o tarihten başlatmak doğru olmayabilir.

Elektronik tebligatta da özel bir kural vardır: Tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. İtiraz süresi bu hukuki tebliğ tarihine göre hesaplanır. UETS’deki iletiyi okuma tarihi ile kanuni tebliğ tarihi birbirinden farklı olabilir. PTT’nin UETS açıklamaları, bu tarih ayrımını ve delil kayıtlarını açıklamaktadır.

Alacaklıyla görüşmek, noter ihtarı göndermek, özel bir imza incelemesi yaptırmak veya savcılığa başvurmak, beş günlük itiraz süresini uzatmaz. Bütün karşılaştırma belgelerinin toplanmasını beklemek de gerekli değildir, mevcut belgelerle süresinde başvurulup diğer kayıtların mahkeme aracılığıyla getirtilmesi istenebilir.

İmzaya itiraz dilekçesinde neler bulunmalıdır?

Kambiyo takibindeki başvuru, kural olarak takibi yürüten icra dairesinin bağlı olduğu icra hukuk mahkemesine yöneltilir. İcra dairesine verilen sıradan bir borca itiraz dilekçesinin bu başvurunun yerini tuttuğu varsayılmamalıdır. Alacaklıya gönderilen mesaj veya noter ihtarı da mahkemeye başvuru yerine geçmez.

Dilekçede, takip dosyası ve itiraz edilen senet tereddüde yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir. Bir dosyada birden fazla senet varsa, imza inkârının hangilerine ilişkin olduğu açıklanır. Ayrıca ödeme emrinin tebliğ tarihi gösterilir ve imzanın kişiye ait olmadığı açıkça ifade edilir.

Örneğin, “Takip dayanağı olan … düzenleme tarihli, … bedelli bonoda tarafıma atfedilen imza bana ait değildir; imzaya açıkça itiraz ediyorum” şeklindeki bir açıklama, itirazın yöneldiği meseleyi belirginleştirir. Bu ifade, dosyanın diğer unsurları incelenmeden kullanılabilecek eksiksiz bir dilekçe örneği değildir.

Başvuruda özellikle şu konular somutlaştırılmalıdır:

  1. İncelenmesi istenen imza veya imzalar ve bunların senet üzerindeki yerleri.
  2. Gerçek imza örneklerinin bulunduğu kurumlar ve mümkünse belge tarihleri.
  3. Senet aslının getirtilmesi ve uygun uzmanlıkla imza incelemesi yapılması talebi.
  4. İtirazı destekleyen olgularla birlikte, gerekiyorsa takibin geçici olarak durdurulması talebi.
  5. Somut olaya göre mevcut diğer itirazlar, şikayetler ve şartları varsa tazminat talebi.

İmza inkarının yanında borca, faize, zamanaşımına veya icra dairesinin yetkisine ilişkin savunmalar bulunabilir. Senedin kambiyo senedi niteliğini taşımadığı iddiası ise kambiyo hukukuna ilişkin şikayet kapsamında ele alınır. Bu iddiaların her biri gerekçesiyle açıklanmalıdır; “bütün haklarım saklıdır” ifadesi, süresinde yapılması gereken somut itirazın yerini tutmaz.

Borca itirazın ispat düzeni de imza inkarından farklıdır. İİK m. 169/a, borcun bulunmadığı, ödendiği veya ertelendiği savunmalarında resmi ya da imzası kabul edilmiş belgelerle ispata ilişkin özel hükümler içerir. Ödeme belgesi ile imza karşılaştırmasına elverişli belge, farklı meseleleri aydınlatır.

İtiraz yapılınca hacizler durur mu?

İİK m. 170’e göre imzaya itiraz, satış dışındaki icra takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz. Bunun pratik sonucu, yalnızca başvurunun yapılmış olmasına güvenilerek dosyanın hareketsiz kalacağının düşünülmemesidir. Kanuni şartları oluşan haciz ve diğer işlemler devam edebilir. Satışın durması ile banka hesabına haciz konulmasının önlenmesi aynı koruma değildir.

Mahkeme, dilekçe ve eklerinden edindiği kanaate göre itirazı ciddi görürse, alacaklıya önceden tebliğ yapılmasına gerek duymadan takibi geçici olarak durdurabilir. Bu, İİK m. 170/2 kapsamında verilen ayrı bir karardır. Başvuran kişinin talebi kadar, itirazın neden ciddi olduğunun belgeler ve somut olayla açıklanması önem taşır. Örneğin aynı senet hakkında daha önce düzenlenmiş teknik bir inceleme raporu veya dosyaya sunulabilen güçlü karşılaştırma belgeleri, geçici koruma değerlendirmesinde önem taşıyabilir. Bununla birlikte mahkeme, her dosyada ileri sürülen olguların ağırlığını kendisi değerlendirir; yalnızca “imzam sahtedir” denilmesi otomatik bir durdurma güvencesi sağlamaz.

Karar verildikten sonra kapsamı ve icra dosyasına işlenip işlenmediği de kontrol edilmelidir. Takibin durdurulması, daha önce konulmuş bütün hacizlerin kendiliğinden kaldırılması anlamına gelmez. Mevcut hacizler, dosyaya giren para ve devam eden işlemler bakımından kararın doğurduğu sonuç ayrıca değerlendirilir. Temel ayrım, İcra ve İflas Kanunu’nun 170. maddesinde düzenlenmiştir.

İmzanın kime ait olduğu nasıl belirlenir?

İspat yükü ve senet aslının önemi

İmza açıkça inkar edildiğinde, imzanın borçluya ait olduğunu ispat yükü, senede dayanarak takip yapan alacaklıdadır. Bu, borçlunun hiçbir belge göstermesine veya incelemeye katılmasına gerek olmadığı anlamına gelmez. Gerçek imzaların bulunduğu yerleri bildirmek ve mahkemenin inceleme için verdiği kararların gereğini yerine getirmek, uyuşmazlığın sağlıklı çözümünü sağlar.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2019/10813, K. 2020/5986 sayılı kararında, ispat yükünün alacaklıda olduğunu belirtmiş, aidiyet konusunda net sonuca ulaşmayan raporlar ve yeniden inceleme talebi bulunan dosyada raporların yeterliliğini değerlendirmiştir. Böyle bir raporda “tespit edilemedi” denilmesi, imzanın borçluya ait olduğunun kanıtlandığı şeklinde okunamaz. Bunun yanında incelemenin tamamlanıp tamamlanmadığı da araştırılmalıdır.

Teknik incelemede senet aslı önemlidir. Fotokopi veya düşük çözünürlüklü tarama; çizgi kalitesi, kalem baskısı, duraksama ve ekleme gibi özellikleri yeterince göstermeyebilir. UYAP’ta görülen belge görüntüsü dosyayı anlamaya yardımcı olur fakat imza incelemesi için belgenin aslının nerede bulunduğu da belirlenmelidir. Asıl belge başka bir mahkeme veya savcılık dosyasındaysa, ilgili dosyalar arasında getirtilmesi ve korunması sağlanır.

Hangi imza örnekleri karşılaştırmada kullanılabilir?

Karşılaştırmaya esas alınan imzaların gerçekten ilgili kişiye ait olması ve incelemeye elverişli nitelik taşıması gerekir. Özellikle senedin düzenleme tarihinden önceki ve o tarihe yakın belgeler araştırılır. Gerektiğinde daha sonraki belgeler ve mahkeme huzurunda alınan örnekler de değerlendirmeye katılabilir. Bu amaçla noterliklerdeki işlemler, banka sözleşmeleri, tapu işlemleri veya kamu kurumlarında saklanan imzalı belgeler gündeme gelebilir. Yalnızca “bankada imzam vardır” demek yerine banka ve şube adıyla yaklaşık işlem tarihinin bildirilmesi, doğru belgelere ulaşılmasını kolaylaştırır. İmza sirküleri de ilgili olabilir ancak her sirküler, uyuşmazlık konusu tarihe ait yeterli sayıda karşılaştırma imzası içermez.

Senetteki yazıların başkasının elinden çıkmış olması ise tek başına imzanın da sahte olduğunu göstermez. Belgenin metnini bir kişi doldurmuş, imzasını başka bir kişi atmış olabilir. İmza taklidi, metinde değişiklik ve belgenin sonradan doldurulması iddiaları, bilirkişiye yöneltilen sorularda da ayrıştırılmalıdır.

Bilirkişi raporu nasıl değerlendirilir?

İmza incelemesi, yalnızca iki imzanın dış görünüşünü yan yana koymaktan ibaret değildir. Çizgilerin oluşumu, hareketlerin yönü ve sürekliliği, eğim, baskı ve kişiye özgü alışkanlıklar teknik yöntemlerle incelenir. Rapor, hangi belgeler üzerinde çalışıldığını, kullanılan yöntemi ve varılan sonucun nedenlerini açıklamalıdır.

Raporun eksik belgeye dayanması, yanlış kişiye ait örnek kullanılması veya birden fazla raporun çelişmesi hâlinde bunlar somut olarak gösterilmelidir. Yalnızca raporun sonucuna katılmadığını belirtmek yerine, incelemedeki eksiklik açıklanarak ek rapor ya da yeni inceleme istenmesi değerlendirilir. Mahkemenin usulüne uygun çağrılarına, imza örneği alınmasına ilişkin işlemlere ve rapora karşı beyanda bulunma sürelerine de dikkat edilmelidir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25 Şubat 2026 tarihli, E. 2025/344, K. 2026/118 sayılı kararı, bir raporun hangi mahkemede alındığından çok, uyuşmazlığı çözmeye elverişli olup olmadığının önem taşıdığını vurgular. İcra mahkemesinde alınmış yeterli bir rapor, sonraki menfi tespit davasında yalnızca önceki mahkemenin sınırlı inceleme yetkisi bulunduğu gerekçesiyle değersiz sayılamaz. Buna karşılık rapor, hakimi her durumda bağlayan kesin delil de değildir. (Kararın resmî metni.)

İtiraz kabul edilirse veya reddedilirse ne olur?

İmzanın borçluya ait olmadığı sonucuna ulaşılması üzerine itiraz kabul edildiğinde, takip ilgili borçlu yönünden durur. Kararın icra dosyasında uygulanması ve mevcut işlemlere etkisi izlenmelidir. Bu kararın, senette adı geçen bütün kişilere veya aynı alacaklının başka dosyalarına kendiliğinden uygulanacağı düşünülmemelidir.

Alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır. İcra mahkemesindeki karar, taraflar arasındaki bütün borç ilişkilerini maddi hukuk bakımından kesin biçimde çözen bir hüküm değildir. Örneğin imzanın sahte olduğunun belirlenmesi, ayrıca ileri sürülen ve bağımsız delillerle desteklenen gerçek bir satış veya ödünç ilişkisinin bulunup bulunmadığı sorunuyla aynı değildir. Böyle bir alacak iddiası, kendi hukuki ve ispat şartlarıyla değerlendirilir.

Alacaklıdan tazminat istenebilir mi?

İmzaya itirazın kabulü, alacaklının her durumda tazminat ödeyeceği anlamına gelmez. İİK m. 170/4, senedi takibe koymada alacaklının kötü niyetli veya ağır kusurlu olmasını arar. İlgili şartlar oluştuğunda, senede dayanan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminat ve yüzde onu oranında para cezası gündeme gelir. Tazminatın talep edilmesi ve dayanaklarının gösterilmesi önem taşır; para cezası ise karşı tarafa ödenen bir tazminat değildir.

Değerlendirmede alacaklının senedi kimden ve hangi koşullarda aldığı, imzanın gerçekliğini bilebilecek durumda olup olmadığı ve ileri sürülen diğer deliller önem kazanır. İmzanın borçluya ait çıkmaması ile alacaklının ağır kusurunun bulunması birbirinden ayrı meselelerdir. Bakanlığın ilgili mevzuatı aktaran açıklamasında da 170. maddenin bu şartlarına yer verilmektedir.

İmzanın borçluya ait olduğu belirlenirse

İtiraz reddedilir ve takip devam eder. Ayrıca İİK m. 170/3’teki şartlarla, imzanın borçluya ait olduğu belirlenmiş ve takip itiraz üzerine geçici olarak durdurulmuşsa, borçlu hakkında takip konusu alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere inkar tazminatı ve yüzde onu oranında para cezası söz konusu olabilir. Her ret kararında aynı yaptırımların doğacağı söylenemez, kanuni şartlar ayrı ayrı incelenir.

Yargılama giderleri ve karşı taraf lehine hükmedilebilecek vekalet ücreti de değerlendirmeye dahildir. Kanun yolu imkânı, kararın türü, uygulanacak parasal sınır ve karar tarihi dikkate alınarak belirlenir. Karara karşı başvuru yapılması ile icranın durdurulması ayrı meseleler olduğundan, yalnızca istinaf veya temyiz dilekçesi verilmesine güvenilmemelidir.

Süre kaçırılmış görünüyorsa hangi yollar incelenir?

Usulsüz tebligat iddiası

Ödeme emrinin tebliği hukuka aykırıysa, dosyada yazılı tarih esas alınarak itiraz hakkının kaybedildiği sonucuna hemen varılmamalıdır. Tebligat Kanunu’nun 32. maddesi, usulsüz tebligatta muhatabın öğrenmesini ve beyan edilen öğrenme tarihini düzenler. Bunun icra dosyasındaki sonuçları, tebliğ tarihinin düzeltilmesine yönelik şikayetle değerlendirilir. Bu şikayet de süresiz değildir. İİK m. 16 kapsamında kural olarak öğrenmeden itibaren yedi günlük şikayet süresi dikkate alınır. Üstelik kambiyo takibindeki beş günlük imzaya itiraz süresi ayrıca korunmalıdır. Bu nedenle önce tebligat şikayetinin sonuçlanmasını bekleyip daha sonra imzaya itiraz etmek, hak kaybına yol açabilir. İki başvurunun süreleri ve talepleri birlikte değerlendirilmelidir.

Öğrenme tarihi gerçeğe uygun açıklanmalıdır. Daha önce dosyaya sunulmuş dilekçeler, dosyanın incelenmesine ilişkin kayıtlar ve diğer belgeler, ileri sürülen tarihin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir. Tebligat hiç yapılmamış olması ile yapılmış tebligatın usulsüz olması da aynı durum değildir.

Kusur olmadan itiraz edilememesi

Usulüne uygun tebligata rağmen, kişinin kusuru bulunmaksızın ortaya çıkan ciddi bir engel yüzünden süresinde itiraz edilememişse, gecikmiş itiraz şartları incelenebilir. İİK m. 65, engelin kalkmasından itibaren üç gün içinde, mazereti gösteren delillerle başvurulmasını ve paraya çevirme işleminin henüz bitmemiş olmasını öngörür. Kambiyo takibinde bu yol, 170/b maddesinin göndermesi ve takip türüne özgü hükümlerle birlikte değerlendirilir.

Her hastalık, seyahat veya evrakın geç fark edilmesi kabul edilebilir mazeret oluşturmaz. İleri sürülen engelin, itirazı gerçekten neden önlediği açıklanmalıdır. Gecikmiş itiraz, kullanılmamış bir sürenin herkes için yeniden başlatılması yolu değildir. Bu başvuruların şartları bulunmasa da, borçlu olunmadığının genel mahkemede ileri sürülmesi imkanı ayrıca incelenebilir. Ancak bunun için açılacak davanın koruma düzeni, süresinde imzaya itirazdan farklıdır.

Menfi tespit ve istirdat davası ne zaman gündeme gelir?

Menfi tespit davası, ileri sürülen borcun bulunmadığının mahkemece belirlenmesi için açılır. İmzaya itiraz süresinin geçirilmiş olması veya itirazın reddedilmesi, borçlu olunmadığının bu davada incelenmesini tek başına engellemez. Buna karşılık icra mahkemesinde itiraz hakkının bulunması, her olayda ayrıca ikinci bir dava açılmasını zorunlu kılmaz. Davanın sağlayacağı hukuki yarar değerlendirilir.

Takip başladıktan sonra dava açmanın koruma sınırı

İİK m. 72/3’e göre, takip başladıktan sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar verilemez. Mahkemeden, gecikmeden doğacak zararları karşılamak üzere alacağın yüzde on beşinden az olmayan teminat karşılığında, icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi istenebilir. Bu düzenleme, Anayasa Mahkemesinin 2025/97 sayılı kararında aktarılan madde metninde de yer almaktadır.

Paranın alacaklıya ödenmesini engellemek, haciz ve tahsil işlemlerinin tamamını durdurmak değildir. Ayrıca yüzde on beşlik kanuni alt sınır, her durumda yalnızca bu oranın yatırılmasıyla istenen sonucun alınacağını göstermez. Talebin kapsamı, dosyadaki para ve mahkemenin teminat kararı birlikte değerlendirilir.

Senetteki imzanın inkar edilmesi nedeniyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 209. maddesine dayanılması da icra dosyasının otomatik olarak durduğu varsayımına gerekçe yapılmamalıdır. Kambiyo takibinde İİK’nın özel hükümleri ve somut olarak verilmiş mahkeme kararının kapsamı esas alınmalıdır. Genel mahkemede açılan dava ile icra mahkemesinden istenebilecek geçici koruma birbirinin yerine geçen işlemler değildir.

Görevli mahkeme, yetki ve arabuluculuk

İmzaya itirazı inceleyen icra hukuk mahkemesi ile menfi tespit davasını gören mahkeme farklıdır. Kambiyo senedinden doğan uyuşmazlıkta kural olarak asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir. Bununla birlikte belgenin kambiyo niteliği, davanın dayandığı ilişki ve tüketici ya da iş ilişkisi gibi özel görev kurallarının uygulanma ihtimali birlikte incelenmelidir.

İİK m. 72’deki özel yetki düzenlemesi uyarınca, menfi tespit ve istirdat davalarında takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer veya davalının yerleşim yeri mahkemesi gündeme gelir. Uygulanabilecek diğer özel yetki kuralları ve somut taraf ilişkisi ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle yalnızca kişinin kendi oturduğu yerde dava açabileceği varsayılmamalıdır.

Ticari nitelikteki, konusu bir miktar para olan menfi tespit ve istirdat davalarında, TTK m. 5/A uyarınca dava öncesinde arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. Bu kapsam, 1 Eylül 2023’ten itibaren menfi tespit ve istirdat davalarını da içerecek biçimde düzenlenmiştir. 7445 sayılı Kanun’un 31. maddesi bu değişikliğin dayanağıdır.

İcra hukuk mahkemesine yapılan imzaya itiraz başvurusu bakımından ise bu tür bir dava şartı arabuluculuk bulunmaz. Arabuluculuk görüşmelerinin yapılması, beş günlük itiraz süresini koruyan bir işlem olarak değerlendirilmemelidir. Acil geçici hukuki koruma ihtiyacı varsa, arabuluculuk sürerken başvuru yapılabilmesine ilişkin hükümler de dikkate alınır.

Para ödenmişse geri alınabilir mi?

Borçlu olunmayan bir para, itiraz edilmemesi veya itirazın kaldırılması sonucunda cebri icra nedeniyle ödenmişse, İİK m. 72’de düzenlenen istirdat davası gündeme gelebilir. İstirdat, ödenen paranın geri istenmesidir. Kanun, bu dava için paranın tamamen ödenmesinden itibaren bir yıllık süre öngörür. Ödemenin kime, ne zaman ve hangi nedenle yapıldığı belirlenmeli, her ödeme aynı hukuki durumda kabul edilmemelidir.

Menfi tespit davası devam ederken, tedbir alınmamış olması nedeniyle ödeme gerçekleşmişse, kanundaki şartlarla davaya istirdat davası olarak devam edilir. Menfi tespit davasının bu şekilde istirdada dönüşmesi ile ödeme sonrasında ilk kez bağımsız istirdat davası açılması birbirinden ayrılmalıdır. Hukuk Genel Kurulunun ilgili açıklamaları, bu ayrımı ortaya koymaktadır.

Ödeme yapılması düşünülüyorsa, bunun icra baskısı altında mı, sulh kapsamında mı yoksa borcun kabulü anlamına gelebilecek bir anlaşmayla mı gerçekleştiği önem taşır. Ödeme dekontları, dosya hesabı ve taraflar arasındaki yazışmalar korunmalıdır. Bir belgeye yalnızca “haklarım saklıdır” yazılması, imzalanan anlaşmanın bütün hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.

Sahtecilik nedeniyle savcılığa başvurmak ne sağlar?

İmzanın taklit edildiğine ilişkin olgular varsa, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa suç duyurusunda bulunulabilir. Başvuruda icra dosyası, senedin özellikleri, olayın nasıl öğrenildiği, bilinen kişiler ve mevcut deliller açıklanmalıdır. İmzayı kimin taklit ettiği bilinmiyorsa, bilinmeyen bir kişiye ilişkin kesin suçlama yapılmadan olay anlatılabilir.

Suçun hukuki niteliği, belgenin özelliklerine ve nasıl kullanıldığına bağlıdır. Türk Ceza Kanunu’nun 210. maddesi, emre veya hamile yazılı kambiyo senetlerinde sahtecilik bakımından resmi belgede sahteciliğe ilişkin hükümlerin uygulanmasını öngörür. Kambiyo senedi niteliğini taşımayan belgelerde veya imzalı boş kâğıdın farklı biçimde doldurulmasında değerlendirme değişebilir. TCK m. 207 ve 209 da gündeme gelebilir. Olayın şartlarına göre dolandırıcılık yönünden inceleme yapılması da mümkündür. Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri bu ayrımları düzenler.

Ceza soruşturmasının amacı, suç işlenip işlenmediğini ve sorumlu kişiyi araştırmaktır. Bu nedenle suç duyurusu, ödeme emrine karşı yapılması gereken başvurunun yerine geçmez. Soruşturma numarası alınmış olması da hacizlerin kaldırıldığı veya icra takibinin durduğu anlamına gelmez.

Soruşturmada elde edilen senet aslı, imza raporları ve diğer belgeler hukuk dosyası bakımından önem taşıyabilir. Buna karşılık belirli bir kişinin sahteciliği işlediğinin ceza yargılamasında kanıtlanamaması ile senetteki imzanın gerçekten borçluya ait olması aynı mesele değildir. Ceza dosyasının sonucu değerlendirilirken kararın gerekçesi, kesinleşme durumu ve imzanın aidiyetine ilişkin maddi tespitler ayrı ayrı incelenmelidir.

Senette İmzaya İtiraz Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İmzayı kimin taklit ettiğini bilmeden itiraz edebilir miyim?
İmzanın size ait olmadığını açıkça belirterek başvurabilirsiniz. Taklit eden kişinin kimliğini önceden bulmak, imzaya itirazın ön koşulu değildir; suç işleyen kişinin belirlenmesi ceza soruşturmasında ayrıca araştırılır.
Ödeme emrini görmeden hesabımda haciz fark edersem neyi kontrol etmeliyim?
Önce takip dosyasındaki tebligat kayıtları ve haciz kararının dayanağı incelenmelidir. Tebligatın hiç yapılmaması ile usulsüz yapılması farklıdır. Öğrenme tarihi ve yapılacak başvuruların süreleri birlikte değerlendirilmelidir.
Senetteki yazılar bana ait değilse imzanın da sahte olduğu kabul edilir mi?
Hayır. Senedin metnini başka biri doldurmuş, imzasını ilgili kişi atmış olabilir. Yazının kime ait olduğu ile imzanın aidiyeti ayrı inceleme konularıdır.
Aynı dosyada birden fazla senet varsa itiraz nasıl belirtilmelidir?
İtirazın hangi senetlere ve hangi imzalara ilişkin olduğu açıkça gösterilmelidir. Düzenleme tarihi, bedel ve vade gibi bilgiler, uyuşmazlık konusu belgelerin ayırt edilmesine yardımcı olur.
İcra dosyasında alınan imza raporu menfi tespit davasında kullanılabilir mi?
Raporun içeriği ve incelemenin yeterliliği değerlendirilerek kullanılabilir. Yeterli bir rapor yalnızca icra mahkemesinde alınmış olması nedeniyle değersiz sayılamaz; ancak hâkimi her durumda bağlayan kesin delil de değildir.
İmzaya itirazın kabulü otomatik olarak tazminat kazandırır mı?
Hayır. Alacaklının senedi takibe koymada kötü niyetli veya ağır kusurlu olması gibi kanuni şartlar ayrıca değerlendirilir. Tazminat talebinin ve dayanaklarının belirtilmesi önem taşır.

UYARI

Bu yazı, senetteki imzaya itiraz hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olayın koşulları farklılık gösterebilir. Burada yer alan bilgiler, hukuki danışmanlık hizmeti niteliği taşımaz. Hak kaybı yaşamamak için somut olayınıza ilişkin hukukî değerlendirme almanız tavsiye edilir. Yazıdaki bilgilerde zaman içinde yasal değişiklikler meydana gelebileceğinden güncelliği ayrıca kontrol edilmelidir. Yazımız hakkındaki soru ve görüşleriniz için iletişim sayfamızdaki kanallardan ya da sohbet butonundan bize ulaşabilirsiniz.

Avukat Sefa Çepoğlu

Yazar: Av. Sefa Çepoğlu

Kocaeli Barosuna kayıtlı Avukat Sefa Çepoğlu, Gebze’de faaliyet gösteren SMK Hukuk Bürosunun kurucusudur. İş hukuku, aile hukuku, miras hukuku ve gayrimenkul hukuku alanlarında çalışmalar yürütmektedir.

WhatsApp İle Ulaşın
Yukarı Çık