Apartmanınızın kapısına “riskli yapı olarak tespit edilmiştir” bilgisi içeren bir tutanak asıldığını gördünüz. Bu belge sıradan bir duyuru değildir; kanundaki özel tebligat sürecinin bir parçasıdır. Muhtarlıktaki ilanın son günü tebliğ tarihi sayılır. Süresinde itiraz edilmezse tespit kesinleşebilir ve tahliye ile yıkım süreci başlayabilir.
Bu yazıda, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli yapı tespitinin nasıl tebliğ edildiğini, itirazın nereye ve hangi sürede yapılacağını, teknik heyet incelemesini ve sonrasında açılabilecek davayı anlatıyoruz.
İçindekiler10 bölüm
Riskli Yapı Nedir, Tespiti Kim Yapar?
Riskli yapı, ekonomik ömrünü doldurmuş ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı bilimsel ve teknik verilerle belirlenen yapıdır. Tespit, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Kentsel Dönüşüm Başkanlığınca lisans verilen kurum ve kuruluşlarca yapılır.
6306 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre tespiti öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri, masrafı kendilerine ait olmak üzere yaptırır. Başkanlık veya idare (belediye) de tespiti kendiliğinden (resen) yapabilir ya da maliklerden süre vererek isteyebilir. Uygulamada en sık görülen durum, maliklerden birinin lisanslı bir kuruluşa başvurarak binası için rapor aldırmasıdır. Diğer malikler süreçten çoğu zaman ancak tutanak asıldığında haberdar olur.
Tespit Malike Nasıl Tebliğ Edilir?
Riskli yapı tespitinde klasik anlamda postayla tebligat yapılmaz. Kanun, tebligatın yerini tutan özel bir yöntem öngörmüştür. Tespite ilişkin bilgileri içeren tutanak:
- yapıya asılır,
- maliklere e-Devlet Kapısı üzerinden bildirilir,
- ilgili muhtarlıkta on beş gün süreyle ilan edilir.
Kanuna göre tespit, muhtarlıktaki ilanın son günü ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ edilmiş sayılır (6306 s.K. m.3/2). Yani yurt dışında yaşasanız, e-Devlet bildirimini görmeseniz ya da binaya hiç uğramasanız bile tebligat yapılmış kabul edilir. Riskli yapı ayrıca tapu kaydının beyanlar hanesine işlenir ve Başkanlığın internet sitesinde on beş gün ilan edilir.
Bu nedenle tutanağı gördüğünüzde muhtarlık ilanının başlangıç ve bitiş tarihlerini, tutanak örneğini ve bildirim kayıtlarını öğrenmeniz gerekir. İtiraz süresi, binaya asılma tarihinden tek başına hesaplanmaz; kanunen tebliğ edilmiş sayılan tarih esas alınır.
Riskli Yapı Tespitine İtiraz Süresi: 15 Gün
Riskli yapı tespitlerine karşı malikler veya kanuni temsilcileri on beş gün içinde itiraz edebilir (6306 s.K. m.3/1). Bu süre, muhtarlıktaki ilanın son gününden, yani tebliğ edilmiş sayıldığı tarihten itibaren işler.
| İşlem | Temel süre | Başvuru veya takip |
|---|---|---|
| Teknik itiraz | Muhtarlık ilanının son gününden itibaren 15 gün | Müdürlük veya yetki devri yapılan idare |
| İptal davası | Kanun m.6/9 uyarınca tebliğden itibaren 30 gün; itiraz ve tebliğ kayıtları birlikte incelenir | Yetkili idare mahkemesi |
| Tahliye ve yıkım | Maliklere verilecek süre 90 günü aşamaz | Tahliye ve yıkım tutanağındaki süre ayrıca izlenir |
Tablonun tamamını görmek için yatay kaydırabilirsiniz.
Örneğin, ilan tutanağında on beş günlük ilan süresinin son günü 15 Aralık olarak gösterilmişse, tespit bu tarihte tebliğ edilmiş sayılır. Olağan hesapta itiraz için son gün 30 Aralık olur. Bu örnek, tutanaktaki tarihlerin doğruluğu ve özel bir durum bulunmaması varsayımına dayanır. Son günün tatil olması gibi ihtimallerde süre hesabı ayrıca kontrol edilmeli; başvuru mümkünse son güne bırakılmamalıdır.
İtiraz, yapının bulunduğu yerdeki Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne veya yetki devri yapılmışsa ilgili idareye verilecek dilekçeyle yapılır (Yönetmelik m.7/5). Tutanakta gösterilen başvuru birimi kontrol edilmelidir. Dilekçe malik veya yetkili temsilcisi tarafından sunulabilir; avukatla temsil de mümkündür. Başvurunun süresinde alındığını gösteren tarih ve sayı içeren evrak kaydı saklanmalıdır.
İtiraz Dilekçesinde Nelere Dikkat Edilmeli?
Malikler çoğu zaman tespit raporunu hiç görmeden itiraz etmek zorunda kalır, çünkü yapıya asılan tutanakta raporun teknik ayrıntıları yer almaz. İyi hazırlanmış bir itiraz dilekçesinde şu noktalar öne çıkar:
- Rapor ve eklerinin istenmesi: Tespit raporu, karot (beton numunesi) ve laboratuvar sonuçları, donatı tespitleri, rölöve ve analiz çıktılarının bir örneği talep edilmelidir. Rapora erişim sağlanınca teknik gerekçelerin ek beyanla sunulması istenebilir; bu talep on beş günlük itiraz süresini kendiliğinden uzatmaz.
- Tespiti kimin istediği: Kanun, yapı maliki olmayan birinin talebiyle tespit yapılmasını lisanslı kuruluş için yaptırım gerektiren bir fiil olarak saymıştır (m.3/8). Başvuranın gerçekten malik olup olmadığı sorgulanmalıdır.
- Yerinde teknik inceleme yapılıp yapılmadığı: Yapıda teknik inceleme yapılmadan rapor hazırlanması ve verilerin eksik ya da yanlış alınarak risksiz bir yapının riskli gösterilmesi de Kanun’da yaptırıma bağlanmıştır. Karot sayısı, alındığı katlar, zemin sınıfı ve taşıyıcı sistem modeli bu açıdan incelenmelidir.
- Teknik heyetin yerinde inceleme yapması: Gerekirse yeniden numune alınması ve yerinde inceleme yapılması talep edilebilir. Talebin kabulü teknik değerlendirmeye bağlıdır; itiraz başvurusu tek başına yeni numune alınmasını zorunlu kılmaz.
Mümkünse itirazdan önce bağımsız bir inşaat mühendisinden görüş almak, dilekçenin teknik dayanağını güçlendirir.
İtirazı Kim İnceler? Teknik Heyet
İtirazlar, Başkanlığın talebi üzerine üniversitelerce ilgili meslek disiplinlerinden görevlendirilen dört öğretim üyesi ile Bakanlıkta/Başkanlıkta görevli üç kişiden oluşan yedi kişilik teknik heyet tarafından incelenip karara bağlanır (m.3/1).
Uygulama Yönetmeliği’nin 10. maddesine göre heyet, itiraz dilekçesinde gösterilen sebeplerle bağlı olmaksızın raporu teknik yönden bütün unsurlarıyla inceler. Raporda eksiklik görürse düzeltilmesi için raporu lisanslı kuruluşa geri gönderir; gerek görürse yapıyı yerinde inceleyebilir. Yapının riskli olup olmadığına, tespitin yapıldığı tarihteki durumuna göre karar verilir. Nihai karar yalnızca itiraz eden malike bildirilir.
Tespit Ne Zaman Kesinleşir?
Riskli yapı tespitinin kesinleşmesinde itiraz edilip edilmediği ve teknik heyetin nihai kararı belirleyicidir. Tespit tutanağındaki açıklamalar çerçevesinde şu durumlar ayrılır:
- Hiçbir malik süresinde itiraz etmezse, itiraz süresinin son günü,
- Maliklerin tamamı itiraz etmeyeceklerini yazılı olarak bildirirse, bildirim tarihinde,
- Süresinde itiraz edilmiş ve teknik heyet yapının riskli olduğuna karar vermişse, nihai kararın verildiği tarihte.
Önemli bir nokta: Maliklerden yalnızca birinin itiraz etmesi, tespitin bütün yapı için teknik heyet önüne gitmesini sağlar. Buna karşılık heyet bir raporu karara bağladıktan sonra, başka bir malikin aynı rapora yaptığı itiraz üzerine yeniden inceleme yapılmaz (Yönetmelik m.10/7). Bu yüzden itirazın ilk seferde eksiksiz ve güçlü hazırlanması gerekir.
Kat mülkiyeti kurulmamış, tapuda “arsa” olarak görünen binalarda dikkat edilmesi gereken bir kural daha vardır: Yönetmeliğin 7. maddesine göre bu durumda tespiti, arsa üzerindeki yapının sahibi olan arsa payı sahibi yaptırabilir. Tespiti kimin yaptırdığı itirazda mutlaka sorgulanmalıdır.
Kesinleşmeden Sonra: Tahliye ve Yıkım Süresi
Tespit kesinleşince yapının maliklerce yıktırılması için doksan günden fazla olmamak üzere süre verilir (6306 s.K. m.5/3). Bu süre içinde yıktırılmayan yapı için idari makamlarca yıktırılacağı bildirilir; buna da uyulmazsa tahliye ve yıkım mülki amirlerce yapılır veya yaptırılır. İdarece yapılan tespit, tahliye ve yıkım masrafları maliklerden hisseleri oranında 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil edilir (m.5/4).
Tahliye ve yıkım kararları da yapıya asılan tutanak, e-Devlet bildirimi ve on beş günlük muhtarlık ilanıyla tebliğ edilir (m.5/5). Anlaşma ile tahliye edilen riskli yapıların maliklerine, şartları sağlandığında 18 aya kadar aylık kira yardımı yapılabilir; aylık tutarı Başkanlık belirler. Kira yardımı başvurusu, tahliye veya yıkım tarihinden itibaren bir yıl içinde Müdürlüğe veya yetki devri yapılmışsa idareye yapılır (Yönetmelik m.16). Yardımın kapsamı ve gerekli belgeler başvuru tarihinde ayrıca kontrol edilmelidir.
Riskli yapının bulunduğu parselde yeniden değerlendirme kararları, ilgili şartlar çerçevesinde hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğuyla alınabilir; bunun için yapının mutlaka yıkılmış olması gerekmez. 4 Şubat 2026 tarihli Yönetmelik değişikliği, maliklerin toplantıya çağrılması ve kararın bildirilmesi usulünü de düzenlemiştir. Karara katılmayan paydaşların paylarının satışı ayrı koşullara ve bildirimlere bağlıdır. Bu aşamadaki pay satışı, ortaklığın giderilmesi ve kamulaştırma işlemleri, riskli yapı raporuna teknik itirazla aynı başvuru yolu değildir.
Riskli Yapı Tespitine Karşı Dava Açma Süresi
6306 sayılı Kanun’un 6/9. maddesi, bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğden itibaren otuz günlük özel dava açma süresi öngörür. Bu süre, genel altmış günlük idari dava süresinden kısadır. Süresinde teknik itiraz yapılmışsa nihai kararın tebliği ve itiraz sürecinin dava süresine etkisi birlikte incelenmelidir. İtiraz edilmemişse muhtarlık ilanıyla oluşan tebliğ tarihi göz ardı edilmemelidir. Tespitin kesinleşmesi ile dava süresinin başlaması aynı kavram değildir; her dosya için “kesinleşmeden sonra ayrıca otuz gün vardır” varsayımıyla hareket edilmemelidir. Tespit tutanağı, ilan kayıtları, itiraz dilekçesi ve heyet kararının tebliği üzerinden son gün belirlenmelidir.
İptal davasında mahkeme, işlemin hukuka uygunluğunu teknik raporlar ve gerektiğinde keşif ile bilirkişi incelemesi üzerinden değerlendirir. Dava açılması, işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Yıkımın doğurabileceği sonuçlar nedeniyle yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilebilir. Bunun kabulü için, 2577 sayılı Kanun m.27 uyarınca işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartları birlikte aranır; karar verilmesi otomatik değildir.
Sonuç
Riskli yapı tespiti, mülkiyet hakkını doğrudan etkileyen ve kısa sürelere bağlanmış bir idari işlemdir. Yapıya asılan tutanak, e-Devlet bildirimi ve muhtarlık ilanı birlikte takip edilmelidir. On beş günlük teknik itiraz süresi ile otuz günlük dava süresi ayrı değerlendirilmelidir. İlan tarihleri, rapor ve ekleri, başvuru kaydı ve nihai kararın tebliğ belgesinin birlikte incelenmesi, başvuru yolunun ve sürenin doğru belirlenmesini sağlar.
Riskli Yapı Tespitine İtiraz Hakkında Sık Sorulan Sorular
Yurt dışındayım, tutanağı görmedim. Süre yine de işler mi?
Diğer malikler itiraz etmezse benim itirazım yeterli olur mu?
Rapor elimde değil, ne yazacağım?
Teknik heyet itirazımı reddederse ne olur?
Riskli yapı kararı kira sözleşmesini etkiler mi?
Gebze’deki binam için riskli yapı tespitine itirazı nereye vermeliyim?
Gebze’de muhtarlık ilanını hangi muhtarlıktan takip etmeliyim?
Gebze’de bulunan bir yapı için iptal davası Gebze Adliyesinde mi açılır?
Gebze’de belediyenin hızlı tarama sonucu riskli yapı raporu yerine geçer mi?
UYARI
Bu yazı, riskli yapı tespitine itiraz, tebligat usulü ve dava yolları hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olayın koşulları farklılık gösterebilir. Burada yer alan bilgiler hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Hak kaybı yaşamamak için riskli yapı tespit tutanağını, ilan ve tebliğ kayıtlarını, tespit raporunu ve varsa teknik heyet kararını bir avukatla birlikte değerlendirmeniz önerilir. Mevzuat ve içtihat değişiklikleri nedeniyle bilgilerin güncelliği ayrıca kontrol edilmelidir. Yazımız hakkındaki soru ve görüşleriniz için iletişim sayfamızdaki kanallardan ya da sohbet butonundan bize ulaşabilirsiniz.


