İşçilik Alacakları Hesaplama
4857 sayılı İş Kanunu ve Yargıtay içtihatları uyarınca fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil (UBGT) ile hafta tatili ücret alacaklarının brüt ve net zamlı hesaplayıcısı.
İşçilik Alacakları Hesaplama
Fazla çalışma, hafta tatili ve UBGT ücretlerini dönem bazlı hesaplayın1. Dönem
Hesaplama Karışık mı Geldi?
Formlarla uğraşmak istemiyorsanız ChatGPT uygulamamız ile sohbet ederek hesaplamalarınızı yaptırabilirsiniz.
Hesaplamadan Önce Bilinmesi Gerekenler
İşçilik alacaklarını hatasız tespit etmek için aşağıdaki 3 temel parametreyi belirleyiniz.
Çalışma Dönemi ve Ücret
İşe giriş ve çıkış tarihleri ile ilgili dönemde geçerli olan çıplak brüt veya net saatlik ücreti belirleyiniz.
Fazla Mesai ve Tatil Saatleri
Haftalık 45 saati aşan çalışma saatlerini ve resmî tatillerde fiilen çalışılan gün sayılarını giriniz.
Hakkaniyet İndirimi & Süre
Dava tarihinden geriye doğru 5 yıllık zamanaşımı ve tanık beyanlarına dayalı %30-%40 hakkaniyet indirimini dikkate alınız.
İşçilik Alacakları Hukuki Esasları
4857 sayılı İş Kanunu ve Yargıtay 9. ve 22. Hukuk Daireleri yerleşik içtihatları uyarınca fazla çalışma, UBGT ve hafta tatili ücretlerinin hesaplanma ilkeleridir.
Fazla Çalışma Ücreti (İş K. m. 41)
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla mesai sayılır. Her bir fazla çalışma saati için normal çalışma saat ücretinin %50 fazlası (%150) ödenir.
UBGT (Ulusal Bayram & Genel Tatil)
Resmi ve dini bayram tatillerinde çalışan işçiye, çalışılan her bir gün için kanunen ayrıca 1 günlük tam brüt yevmiye ilave ödeme yapılır.
Hafta Tatili Ücreti (İş K. m. 46)
Haftalık 6 iş günü çalışan işçiye kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verilmelidir. Hafta tatilinde çalıştırılan işçiye 1,5 günlük ilave yevmiye ödenir.
5 Yıllık Zamanaşımı Sınırı
İş Kanunu Ek m. 3 gereğince fazla mesai, hafta tatili ve UBGT alacakları dava veya arabuluculuk başvuru tarihinden geriye doğru 5 yıllık zamanaşımına tabidir.
1. Hukuki Hesaplama Kriterleri ve Zam Oranları
Fazla çalışma ve tatil ücretleri hesaplanırken işçinin yol veya yemek gibi ek menfaatlerinin eklendiği “giydirilmiş ücret” değil; doğrudan işçinin çıplak (temel) brüt ücreti esas alınır. Saatlik ücretin bulunması için aylık brüt maaş sabit olarak 225’e bölünür.
| Çalışma Türü | Yasal Açıklama ve Şartlar | Ücret / Zam Oranı |
|---|---|---|
| Fazla Çalışma (Mesai) | Haftalık 45 saati (veya günlük 11 saati) aşan çalışmalar. | Normal saatlik ücretin %50 fazlası (1,5 Katı) |
| Fazla Sürelerle Çalışma | Sözleşmede 45 saatin altında (örn: 40 saat) belirlenen durumlarda 45 saate kadar yapılan çalışmalar. | Normal saatlik ücretin %25 fazlası (1,25 Katı) |
| Hafta Tatili Çalışması | Kesintisiz 24 saatlik yasal dinlenme gününde yapılan çalışma. (1 saat bile çalışılsa tam gün sayılır). | Çalışmadan hak edilen 1 güne ilave olarak 1,5 Günlük (Toplam 2,5 Katı) |
| UBGT Çalışması | Ulusal bayramlar ve genel tatillerde (resmi tatiller) yapılan çalışmalar. | Çalışmadan hak edilen 1 güne ilave olarak 1 Günlük (Toplam 2 Katı) |
Örnek Hesaplama Senaryoları
Haftada 50 saat çalışan bir işçi, yasal sınır olan 45 saatin üzerindeki 5 saat için fazla çalışma ücreti (saatlik ücretinin 1,5 katı) alır. İşçi dilerse bu zamlı ücreti almak yerine, fazla çalıştığı her 1 saat için 1 saat 30 dakikayı serbest zaman (ücretli izin) olarak kullanmayı da talep edebilir.
Pazar günü hafta tatili olan bir işçi, Pazar günü işyerine çağrılıp sadece 2 saat dahi çalıştırılsa; hafta tatili kesintiye uğramış sayılır. İşçi o gün için oransal değil, tam gün çalışmış gibi zamlı (2,5 yevmiye) hafta tatili ücretine hak kazanır.
2. İspat Yükü ve Makul (Hakkaniyet) İndirimi
İşçilik alacaklarının hesaplanması kadar, bu çalışmaların mahkemede ispatlanması da teknik bir süreçtir. Hesaplama aracımız matematiksel tutarı net olarak verirken; hukuki yargılamada bu tutarın tahsil edilebilmesi ispat gücüne dayanır:
- Kesin Deliller: Parmak izi, kart basma kayıtları (turnike), GPS kayıtları veya imzalı puantaj cetvelleri en güçlü ispat araçlarıdır. İşçi, fazla çalışma tahakkuku içeren ve ödeme yapılmış bir bordroyu “ihtirazi kayıt (çekince)” koymadan imzalamışsa, daha fazla çalıştığını ancak eşdeğer yazılı bir delille ispatlamak zorundadır (tanık dinletilemez).
- Tanık Delili ve Hakkaniyet İndirimi: Bordrolar imzasızsa veya mesai sütunu sıfırsa, fazla çalışma tanık beyanlarıyla da ispatlanabilir. Ancak Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre; bir insanın yılın her günü hastalanmadan veya mazeretsiz aynı tempoda çalışamayacağı karinesiyle, sadece tanıkla ispatlanan hesaplamalardan genellikle %30-%40 oranında “Hakkaniyet İndirimi” (takdiri indirim) yapılır. Yazılı belgelerle kesin olarak ispatlanan alacaklarda ise kesinlikle indirim uygulanmaz.